Pourquoi le ballon grandit-il ? Chanson sur l’air et la pression

Powietrza nie widać — co zrobi z balonem? Patrzmy uważnie, zaraz się przekonamy. Pusty balon leży płasko na stole. Zakładam szyjkę balonu na pompkę. Pierwszy ruch — powietrze trafia do środka. Choć go nie widać, zajmuje tam miejsce. Pompka wtłacza niewidoczne powietrze, a ono naciska na gumową ściankę, więc guma się rozciąga, balon rośnie — ten nacisk to właśnie ciśnienie. Znów naciskam pompkę — wolno, spokojnie. Do środka trafia porcja powietrza. Guma rozciąga się coraz bardziej. Płaski balon jest już prawie okrągły. Czy widzimy powietrze? Nie, ale widzimy, co robi z balonem. Balon się zaokrągla, jest coraz większy. Powietrze naciska w każdym kierunku. Więc rozciąga całą gumową ściankę. Tak balon nabiera krągłego kształtu. Pompka wtłacza niewidoczne powietrze, a ono naciska na gumową ściankę, więc guma się rozciąga, balon rośnie — ten nacisk to właśnie ciśnienie. Choć powietrza nie widać, naprawdę naciska. Dlatego nasz balon powoli urósł.

On ne voit pas l'air : que va-t-il faire au ballon ? Regardons bien, nous le saurons bientôt. Le ballon vide est à plat sur la table. J'enfile le col du ballon sur l'embout de la pompe. Dès le premier coup de pompe, l'air entre dans le ballon. On ne le voit pas, mais il y prend de la place. La pompe fait entrer l'air qu'on ne voit pas, et cet air appuie sur la paroi en caoutchouc ; alors le caoutchouc s'étire et le ballon grandit — cette poussée sur la surface, c'est la pression. Je pompe de nouveau, tout doucement. Un peu plus d'air entre dans le ballon. Le caoutchouc s'étire davantage. Le ballon, d'abord plat, est presque rond. Pouvons-nous voir l'air ? Non, mais nous voyons ce qu'il fait au ballon. Le ballon s'arrondit et continue de grandir. L'air appuie sur la paroi dans toutes les directions. Alors toute la paroi en caoutchouc s'étire. C'est ainsi que le ballon prend une forme ronde. La pompe fait entrer l'air qu'on ne voit pas, et cet air appuie sur la paroi en caoutchouc ; alors le caoutchouc s'étire et le ballon grandit — cette poussée sur la surface, c'est la pression. On ne voit pas l'air, pourtant il appuie vraiment sur la paroi. C'est pourquoi notre ballon a grandi peu à peu.